Make your own free website on Tripod.com
ขณะนี้คุณกำลังอยู่ที่ เคมีออนไลน์/สารและการเปลี่ยนแปลง => การแยกสาร 6
Page selector : หัวข้อก่อนหน้า 0 1 2 3 4 5 หัวข้อถัดไป

 

- การตกผลึก -

 

......การตกผลึกเป็นวิธีที่ทำให้สารบริสุทธิ์ โดยอาศัยหลักการละลายได้ที่ต่างกัน โดยสารที่ต้องการแยกและไม่ต้องการแยกจะต้องละลายได้ในตัวทำละลายชนิดเดียวกัน แต่ต้องมีความสามารถในการละลายต่างกัน โดยสารที่ละลายได้น้อยกว่าจะตกผลึกออกมาก่อน

 

รูปที่ 1 แสดงการทำสารละลายอิ่มตัว
 

วิธีการตกผลึก


1. ใส่สารลงไปในตัวทำละลายทีละน้อย จนได้สารละลายอิ่มตัวที่อุณหภูมิสูง

2. กรองสารละลายขณะร้อนเพื่อกำจัดสิ่งเจือปนที่ไม่ละลายออกไป

3. ปล่อยให้สารละลายอิ่มตัวเย็นลงจะได้ของแข็งที่มีรูปทรงเรขาคณิตตกผลึกแยกออกมา ซึ่งเมื่อนำไปกรองแล้วทำให้แห้งก็จะได้ของแข็งบริสุทธิ์ตามต้องการ

หมายเหตุ : ที่ต้องใช้สารละลายอิ่มตัวที่อุณหภูมิสูง เพราะสารส่วนมากเมื่ออุณหภูมิสูงขึ้นจะละลายได้มากขึ้น และเมื่อเราลดอุณหภูมิลง สารจะละลายได้น้อยลงทำให้ส่วนที่ละลายไม่ได้ตกลงมาเป็นผลึกแทน



การคำนวณปริมาณสารที่ตกผลึก


ตารางแสดงสภาพละลายได้ ณ อุณหภูมิต่างๆ ของสารแต่ละชนิด
 

ตัวอย่าง 1 นำ KI 200 กรัม ไปละลายในน้ำ 100 g ที่ 100C แล้วลดอุณหภูมิมาที่ 20 C KI จะตกผลึกกี่กรัม


วิธีคิด

> ที่ 100C ในน้ำ 100 กรัมKI ละลายได้ 208 กรัม แต่ใส่ไป 200 กรัม จึงยังไม่อิ่มตัวและละลายได้ทั้ง 200 กรัม

> พอลดอุณหภูมิมาที่ 20 C KI จะละลายได้แค่ 144 กรัม ซึ่งเดิมละลายได้ถึง 200 กรัม

> เพราะฉะนั้น KI จะตกผลึก = 200 - 144 = 56 กรัม


ตัวอย่าง 2 นำ KNO3 300กรัม ไปละลายในน้ำ 100g ที่ 100C แล้วลดอุณหภูมิมาที่ 0 C KNO3 จะตกผลึกกี่กรัม


วิธีคิด

> ที่ 100C ในน้ำ 100 กรัม KNO3 ละลายได้ 246 กรัม แต่ใส่ไป 300 กรัม สารละลายจึงอิ่มตัวแล้ว แต่ยังมี KNO3 ที่ละลายไม่ได้เหลืออีกถึง 300-246= 54 กรัม เมื่อละลายไม่ได้สารเหล่านี้ก็จะตกตะกอนลงมา(ยังไม่เป็นผลึก) ให้เราทำการกรองออกเสียก่อนเพื่อที่จะไม่ได้ปนกับส่วนที่จะตกมาเป็นผลึกทีหลัง

> พอลดอุณหภูมิมาที่ 0C KNO3 จะละลายได้แค่ 13.3 กรัม ซึ่งเดิมละลายมีสารที่ละลายอยู่แล้วถึง 246 กรัม

> เพราะฉะนั้น KNO3 จะตกผลึก = 246 - 13.3 = 232.7 กรัม


ตัวอย่าง 3 นำ NaNO3 500กรัม ไปละลายในน้ำ 300g ที่ 100C แล้วลดอุณหภูมิมาที่ 60 C NaNO3 จะตกผลึกกี่กรัม


วิธีคิด

> ที่ 100C ในน้ำ 100 กรัม NaNO3 ละลายได้ 180 กรัม แต่ในตัวอย่างนี้ไม่ได้มีน้ำ 100 กรัมแล้ว แต่มีถึง 300 กรัม เพิ่มขึ้นถึง 3 เท่า ดังนั้นสภาพละลายได้ก็ต้องเพิ่มขึ้น 3 เท่าเช่นกัน คือจะต้องละลายได้ 180 X 3 = 540 กรัม

> แต่เรามี NaNO3 แค่ 500 กรัมสารละลายจึงยังไม่อิ่มตัว และละลายได้ทั้งหมด

> พอลดอุณหภูมิมาที่ 60C NaNO3 จะละลายได้ 124X3 = 372 กรัม ซึ่งเดิมละลายมีสารที่ละลายอยู่แล้วถึง 500กรัม

> เพราะฉะนั้น NaNO3 จะตกผลึก = 500 - 372 = 128 กรัม


 

ข้อควรรู้ !

- สารใดที่สามารถละลายได้มากขึ้นเมื่ออุณหภูมิสูงขึ้น จะเรียกว่าการละลายแบบดูดความร้อน หรือก็คือใช้ความร้อนเพิ่มขึ้นเพื่อให้สามารถละลายได้ดีขึ้นนั่นเอง

- ในทางกลับกัน สารใดที่ละลายได้น้อยลงเมื่อเพิ่มอุณหภูมิสูงขึ้น หรือก็คือละลายได้ดีขึ้นเมื่ออุณหภูมิน้อยลง (เช่น CaCrO4 ในตารางด้านบน) จะเรียกว่าเป็นการละลายแบบคายความร้อน คือ ต้องคายความร้อนออกมาเพื่อให้สามารถละลายได้ดีขึ้นนั่นเอง

 

ขณะนี้คุณกำลังอยู่ที่ เคมีออนไลน์/สารและการเปลี่ยนแปลง => การแยกสาร 6
Page selector : หัวข้อก่อนหน้า 0 1 2 3 4 5 หัวข้อถัดไป